Leica M11 Monochrom – Ngôn ngữ đầy mê hoặc của nhiếp ảnh đơn sắc

Đa phần các nhà sản xuất máy ảnh hiện nay đều cố gắng mở rộng khả năng của thiết bị: Nhiều AI hơn, nhiều chế độ tự động hơn, tốc độ cao hơn, video mạnh hơn… . Nhưng với Leica M11 Monochrom, Leica lại chọn hướng đi gần như đối lập: Đó là một chiếc máy full-frame đơn sắc, không quay video và vẫn trung thành với hệ thống rangefinder lấy nét tay truyền thống.

Leica M11 Monochrom được ra mắt tháng 4/2023, hiện nay có giá khoảng 250tr VNĐ nhưng chỉ chụp được  ảnh đen trắng. Nếu bằng góc nhìn thuần túy logic công nghệ, điều này có vẻ phi lý với số đông và nó là một sản phẩm rất khó lý giải.

Nhưng Leica chưa bao giờ phát triển dòng Monochrom như một lựa chọn “hợp lý” cho số đông. Máy ảnh được tạo ra cho người thật sự xem nhiếp ảnh đơn sắc là một ngôn ngữ độc lập, đầy màu sắc và mê hoặc — không phải một preset chuyển đổi từ ảnh màu.

Nhiều người yêu thích ảnh đen trắng hiện nay thường chụp ảnh màu rồi chuyển đổi sau. Nhưng dòng Leica Monochrom lại mang đến cho bạn chất lượng hình ảnh đơn sắc tốt hơn nhiều so với cách làm như vậy. Máy ảnh không có bộ lọc màu nào phủ lên các điểm ảnh cả, vì vậy chúng thu được nhiều ánh sáng hơn. Cũng không cần phải tổng hợp các điểm ảnh để tạo ra ảnh màu, mỗi điểm ảnh đều hoạt động độc lập để cung cấp độ phân giải chi tiết cao hơn nhiều so với cùng số lượng điểm ảnh có thể đạt được dưới mảng bộ lọc bayer.

Các mẫu trước đó như M10 Monochrom và Q2 Monochrom đã chứng minh nguyên lý này là đúng, chất lượng hình ảnh được cải thiện đáng kể. Tuy nhiên, Leica M11 Monochrom ra đời đã nâng tầm ý tưởng theo hai hướng mới: Cảm biến hiện đại, độ phân giải cao hơn cùng với tất cả các tính năng và chức năng cập nhật nhất của nền tảng máy ảnh M11.

Dưới đây là Máy Ảnh Hoàng Tô với bài viết về máy ảnh này.

Thiết kế máy ảnh và hệ thống điều khiển

Thiết kế Leica M11 Monochrom

Leica M11 Monochrom giữ gần nguyên vẹn ngôn ngữ thiết kế của dòng M suốt nhiều thập kỷ. Thân máy dạng hộp với mặt trên phẳng, kính ngắm rangefinder lệch trái và xem như không tồn tại những đường cong mang tính công thái học hiện đại, tưởng chừng không có nhiều điểm để cầm nắm.

Trải nghiệm cầm nắm máy ảnh vì vậy khá khác biệt so với hầu hết các loại máy ảnh khác, nhưng sau một thời gian bạn sẽ quen dần và cảm thấy thoải mái. Phần tay cầm mở rộng của ngón cái ở góc phải mặt sau body rất duyên dáng, sẽ giúp bạn cầm nắm chắc chắn.

Leica M11 Monochrom có phần thân trên bằng nhôm anodized đen mờ, khung hợp kim magiesium rất chắc chắn. Không còn logo đỏ phía trước, các ký hiệu cũng được chuyển sang màu xám nhạt thay vì đỏ — một thay đổi nhỏ nhưng thể hiện rất rõ triết lý kín đáo!

Máy ảnh có kích thước 139 x 38.5 x 80mm và trọng lượng ~640g, vẫn khá gọn đối với hệ full-frame mirrorless hiện nay.

Hệ thống điều khiển

Với phong cách cố hữu của Leica, thân máy Leica M11 Monochrom có rất ít nút điều khiển. Ở mặt sau máy bạn chỉ có ba nút ở bên trái LCD để kích hoạt các chức năng liên quan đến màn hình, một vòng xoay (thumbwheel) ngay tầm ngón cái phải, một D-pad bốn chiều ở bên phải tích hợp “center button” để điều hướng và thay đổi cài đặt.

Mặt trên máy gồm những thành phần cơ bản nhất: Vòng tốc độ màn trập cơ học, ISO dial lift-and-turn, nút chụp tích hợp contact nguồn. Không có PASM dial, không có hàng dài custom mode.

Trải nghiệm là rất khác, bạn có vẻ không “điều khiển hệ thống” mà như đang thao tác trực tiếp với các tham số phơi sáng!

Có thêm một nút “function” cạnh nút chụp –  xuất hiện từ mẫu máy M11 màu. Bạn sẽ có một tổ hợp điều khiển tùy chỉnh gồm nút function này, nút FN và vòng thumbwheel. Chức năng được gán cho từng thành phần của tổ hợp được xác định thông qua menu hay nhấn giữ chúng. Bạn có 28 tùy chọn chức năng để lựa chọn cho mỗi thành phần.

Hãy để ý đến vòng xoay thủ công ISO dial, nó rất thú vị: Muốn thay đổi ISO, bạn phải bật nó lên rồi xoay bằng đầu ngón tay. Rõ ràng không phải thiết kế để tối ưu tốc độ thao tác mà là tạo cảm giác cơ học một cách chủ đích. Cứ trải nghiệm rồi nó sẽ làm bạn chậm lại vừa đủ, để suy nghĩ về phơi sáng trước khi bấm máy.

ISO dial lift-and-turn có các thiết lập từ ISO 125 đến 6.400 và vị trí “A” cho auto ISO. Nếu cần vượt quá ISO 6.400, hãy chọn cài đặt “M”, kích hoạt chế độ chọn ISO thủ công (lên đến ISO 200.000). Chế độ ISO thủ công cũng cho phép truy cập tất cả các thiết lập ISO theo gia số 1/3EV (còn ở ISO dial bạn chỉ chọn được từng bước đầy đủ).

Menu của Leica M11 Monochrom cực kỳ tối giản và rất dễ ghi nhớ. Chỉ sau vài ngày sử dụng bạn có thể làm chủ mọi thao tác không cần rời mắt khỏi kính ngắm.

Với thiết kế mới, Leica M11 Monochrom có hệ thống pin bật ra không cần nắp. Gạt contact cạnh ngăn pin nó sẽ bật ra khỏi đế, nhấn nhẹ thêm 1 lần nữa để tháo hoàn toàn pin ra.

Ngăn pin cũng chứa khe cắm thẻ, vì vậy việc tháo pin là cần thiết khi thay thẻ. Thật không vui gì nếu thẻ đầy khi máy ảnh đang được gắn trên tripod và contact nằm ngay cạnh ren, khả năng là bạn sẽ phải tháo máy khỏi tripod. Điều an ủi là Leica M11 Monochrom có bộ nhớ trong rất lớn (lên đến 256Gb), chuyện không vui này chắc sẽ không xảy ra thường xuyên.

Kính ngắm và màn hình

Leica M11 Monochrom vẫn sử dụng ống ngắm optical viewfinder cổ điển với độ phóng đại 0.73x. Bạn không nhìn đối tượng sắp chụp qua ống kính mà quan sát qua một cửa sổ ngắm riêng (viewfinder) nằm ở góc trái máy.

Trong viewfinder sẽ hiện ra các khung sáng (framelines) cho bạn biết ống kính đang bao phủ bao nhiêu phần của khung hình, và nó sẽ tự động thay đổi khi bạn thay đổi ống kính – miễn là máy ảnh nhận diện được ống kính của bạn. Các khung sáng này được hiển thị theo cặp 28/90, 35/135, … được máy tự động chọn khi lắp ống kính cụ thể vào.

Máy ảnh có thể không nhận ra tiêu cự của ống kính bên thứ ba, nếu vậy bạn có thể sử dụng contact “Frame selector lever” ở mặt trước máy để di chuyển các framelines.

Thông tin hiển thị trong kính ngắm khá hạn chế, chỉ có một đồng hồ đo sáng dạng mũi tên và chấm mà không có chỉ báo về độ phơi sáng. Có thể chỉnh để thấy được thông tin tốc độ màn trập (ở chế độ ưu tiên khẩu độ) và bù sáng. Mặc dù Leica M11 Monochrom có thể ước tính khẩu độ đang áp dụng nhưng kính ngắm lại không hiển thị thông tin này.

Nếu bạn thích, hoặc đang dùng ống kính góc rộng không vừa với khung ngắm thì có thể tìm hiểu phụ kiện kính ngắm điện tử Visoflex 2 (phải mua riêng). Kính được gắn vào hot-shoe và có màn hình ~3.7 triệu điểm ảnh, có cảm biến mắt để tự động chuyển đổi với LCD.

Visoflex 2 có khả năng lật lên trên tại các điểm dừng 45° và 90°. Đây sẽ là một phụ kiện rất hữu ích dù với phần lớn người dùng máy ảnh Leica M nói chung, rangefinder truyền thống vẫn là lý do cốt lõi khiến họ chọn dòng máy này.

Màn hình LCD ở mặt sau Leica M11 Monochrom là phiên bản nâng cấp, có độ phân giải 2.3 triệu điểm ảnh. Nó giúp bạn xem trước những gì đang chụp hoặc đã chụp. Chế độ xem trực tiếp được kích hoạt bằng nút Fn (ở mặc định) hoặc chạm vào một nút trên màn hình trong menu nhanh. Góc nhìn của LCD này rất tốt, chỉ cần nhấn nửa nút chụp là có thể xem trước độ phơi sáng sắp thực hiện.

Hệ thống lấy nét

Leica M11 Monochrom không có AF. Bạn phải lấy nét thủ công, có thể bằng chế độ lấy nét điểm vàng (rangefinder), qua live view (bằng LCD hay visoflex 2) hoặc lấy nét theo vùng. Đây là một trong những điểm khiến dòng M nói chung và Leica M11 Monochrom trở thành một hệ máy rất riêng biệt.

Và cũng chính điều này tạo ra một trải nghiệm rất khác trong nhiếp ảnh nói chung. Bạn luôn thấy cả không gian ngoài frameline, nghĩa là có thể quan sát những gì sắp bước vào khung hình.

Để lấy nét điểm vàng bạn hãy nhìn qua kính ngắm, sẽ thấy một ô chữ nhật nhỏ sáng hơn ở chính giữa (thường gọi là “điểm vàng” hay “rangefinder patch”).

Nếu chủ thể chưa đúng nét, hình ảnh trong patch sẽ bị tách làm hai (bóng ma). Bạn xoay vòng lấy nét trên ống kính cho đến khi hai hình ảnh này chồng khít hoàn toàn lên nhau. Khi đó chủ thể đã được lấy nét chính xác.

Vấn đề ở đây là bạn không thấy độ sâu trường ảnh trực tiếp trong ống ngắm mà phải ước lượng hoặc dựa vào thang đo DOF trên ống kính.

Nếu thấy lấy nét điểm vàng là khó (nhất là khi dùng ống kính khẩu lớn như f/0.95 hoặc f/1.4), bạn có thể dùng màn hình LCD hoặc visoflex 2 để lấy nét bố cục và lấy nét trong chế độ live view. Ở chế độ này, Leica M11 Monochrom tự động hiển thị màn hình phóng đại khi phát hiện ống kính đang lấy nét hoặc bạn có thể chủ động phóng to bằng vòng xoay điều chỉnh.

Máy sẽ hiển thị các đường viền màu (thường là đỏ, trắng hoặc xanh) bao quanh vùng đang nét nhất của chủ thể.

Tuy Leica M11 Monochrom không có AF nhưng độ chính xác của việc ngắm và lấy nét cực kỳ cao, rất được giới purist yêu thích. Mặt khác độ rõ nét của kính ngắm sẽ giúp bạn dễ lấy nét trong hầu hết mọi điều kiện. Việc căn chỉnh khoảng cách lấy nét thực tế của kính ngắm rất chính xác chỉ sau một thời gian tập luyện, có khi bạn quen rồi dùng nó còn nhanh hơn so với hệ thống lấy nét thủ công với phóng đại trên máy mirroless.

Leica hiện đã bổ sung tính năng ổn định hình ảnh điện tử vào chế độ phóng đại, một cải tiến đáng kể và giúp việc lấy nét thủ công chính xác trở nên dễ dàng hơn nhiều. Tính năng này đặc biệt hữu ích cho các nhiếp ảnh gia sử dụng kính ngắm điện tử Visoflex 2.

Tính năng và chất lượng hình ảnh

Cảm biến và khả năng xử lý ảnh

Leica M11 Monochrom sử dụng cảm biến BSI CMOS full-frame 60MP hoàn toàn đơn sắc, loại bỏ lớp bayer color filter array.

Tất nhiên, tất cả các máy ảnh kỹ thuật số đều có thể tạo ra ảnh đen trắng từ ảnh màu bằng cách loại bỏ màu sắc trong phần mềm. Nhưng thiết kế của Leica M11 Monochrom mang lại độ phân giải vượt trội hơn. Với cảm biến đơn sắc, mỗi điểm ảnh chỉ ghi nhận cường độ ánh sáng thay vì thông tin màu. Về mặt kỹ thuật, nguyên tắc này giúp tăng độ chi tiết thực, cải thiện độ tương phản và giảm đáng kể hiện tượng nhiễu ở ISO cao so với cảm biến màu.

Cũng vì không có bộ lọc màu ngăn ánh sáng đến các điểm ảnh nên ISO cơ bản của Leica M11 Monochrom có được nâng lên, từ ISO 64 (ở máy màu) đến ISO 125. Dải ISO của nó rộng đến đáng kinh ngạc: Từ ISO 125 – 200.000.

Leica M11 Monochrom có cả màn trập cơ học và lẫn điện tử với dải tốc độ màn trập từ 60 min đến 1/16.000 sec. Màn trập cơ khả dụng trong khoảng 60 min – 1/4.000 sec, còn màn trập điện tử cho phép tốc độ màn trập từ 60 sec đến 1/16.000 sec.

Máy ảnh sở hữu bộ xử lý ảnh Maestro III, sự kết hợp giữa chip này và cảm biến BSI CMOS 60MP giúp nó khai thác tối đa tiềm năng của ống kính Leica, thúc đẩy tốc độ làm việc của máy nhanh và mượt hơn, ảnh có chất lượng đẳng cấp với độ chi tiết cực cao.

Leica M11 Monochrom cho phép bạn chọn lưu ảnh DNG hoặc JPG ở 3 mức: 60MP, 36MP hoặc 18MP, giúp tối ưu hóa dung lượng thẻ nhớ và hiệu suất làm việc.

Hiệu năng và chất lượng hình ảnh

Hiệu năng

Nếu xét theo tiêu chuẩn mirrorless hiện đại, Leica M11 Monochrom rõ ràng không đạt. Nó là một chiếc máy ảnh hoàn toàn manual focus, khả năng chụp liên tiếp chỉ ~4.5fps, không IBIS, không video.

Nhưng Leica chưa bao giờ thiết kế dòng máy M nhằm cạnh tranh về tốc độ, và không cố gắng thay người dùng đưa ra quyết định. Nó yêu cầu người chụp tham gia sâu hơn vào từng bước của quá trình tạo ảnh: Chọn khoảng cách lấy nét, đọc ánh sáng, kiểm soát framing và chờ đúng thời điểm. Với nhiều người, đó là hạn chế. Nhưng với cộng đồng Leica M, chính sự “thiếu tiện nghi” này lại làm cho trải nghiệm nhiếp ảnh trở nên đặc biệt.

Chất lượng ảnh

Leica M11 Monochrom tạo ra những file ảnh chứa đầy đủ các chi tiết về tông màu và chủ thể. Ngay khi chụp, chúng có nhiều tông màu trung bình, rất ít màu sáng ở dải trên của biểu đồ histogram.

Ảnh từ Leica M11 Monochrom có tonal transition cực kỳ mượt. Các vùng chuyển sáng tối giữ được chiều sâu rất tốt, đặc biệt ở midtone. Texture của bê tông, da người, kim loại hay khói được tái hiện với cảm giác gần như vật lý.

Khả năng khử nhiễu của Leica M11 Monochrom thực sự tuyệt vời. Ở ISO 125 hình ảnh của nó cực kỳ sạch, và cũng hầu như không có bất kỳ dạng nhiễu hay kết cấu nào cho đến ISO 800. Quá mức này, bạn có thể nhận thấy nhiễu nếu phóng to đến 100%, nhưng khi xuất hiện ở vùng trung gian nó sẽ tạo thành một dạng hạt phim khá dễ chịu.

Chụp với độ phơi sáng chính xác ISO 50.000 vẫn rất tốt. Nhiễu chỉ trở nên nặng và hơi khó chịu khi ISO từ 100.000 đến 200.000. Ở các mức ISO này, bạn cần thận trọng khi làm sáng các vùng tối vì nếu bất cẩn là có thể xuất hiện các vệt lưới như họa tiết kẻ sọc. Và vì việc giảm nhiễu JPEG sẽ làm giảm phần nào chất lượng ảnh ở các mức ISO này nên ảnh raw là lựa chọn tốt nhất cho bạn.

Tuy nhiên, điểm khác biệt lớn nhất của Leica M11 Monochrom không nằm ở việc ảnh đen trắng “đẹp hơn”. Điều quan trọng là nó khiến người chụp tiếp cận scene khác đi ngay từ đầu. Khi màu sắc bị loại bỏ hoàn toàn khỏi quá trình sáng tác, bạn sẽ bắt đầu chú ý nhiều hơn tới ánh sáng, tương phản, hình khối, sự phân tách tonal, … .

 

Leica M11 Monochrom không phải một chiếc máy ảnh “toàn năng”, và Leica cũng chưa từng có ý định biến nó thành như vậy.

Đổi lại, nó mang tới một trải nghiệm mà rất ít máy ảnh số hiện nay còn giữ được: Sự tập trung tuyệt đối vào cấu trúc của hình ảnh.

Không phải ngẫu nhiên mà nhiều nhiếp ảnh gia dùng Monochrom thường nói rằng chiếc máy này khiến họ “nhìn ánh sáng khác đi”. Và đó chính là điều làm nên Leica M11 Monochrom.

Hãy trải nghiệm Leica M11 Monochrom tại Máy Ảnh Hoàng Tô để có cảm nhận trọn vẹn về máy ảnh này.

Mời bạn theo dõi Chuyên mục kiến thức của chúng tôi để xem thêm nhiều sản phẩm hấp dẫn khác nhé!

Máy ảnh Hoàng Tô – Máy ảnh xách tay Nhật

• Địa chỉ: Số 1025/27A đường Cách Mạng Tháng Tám – phường 7 – quận Tân Bình – Thành phố Hồ Chí Minh
• Fanpage: https://www.facebook.com/mayanhhoangto
• Hotline: 090 986 09 10
• Website: https://mayanhhoangto.com